ÇOCUKLAR - 1

        İşte size iki büyük insandan çocuklarla ilgili güzellikler:

     Mimar Sinan, Süleymaniye' yi bitirip de açılış için halkla beraber Kanuni' yi beklediği sırada, veledin biri," Aaaa, caminin minaresi eğik! " deyivermesin mi? Bütün halkın gülüştüğü, zaptiye çavuşunun " Hastir lan, koparmayım şimdi eşek arısı sokasıca dilini senin! " diye çıkıştığı sırada, Usta, çocukla muhabbete başlar: " Gel uşak, de bana, ne yana eğik? " derken ahalinin şaşkın bakışları arasında ırgatlara uzun halatlar getirterek bir ucunu caminin içinden geçirip minareye doladıktan sonra aşağıdaki ucundan çocukla beraber onun gördüğü eğimin tersi yönde çekmeye koyulur. Çocuk yorulup ıhlamaya başladığında, " Bak bakalım, düzeltebildik mi? " diye sorar. Çocuk " tamam " der soluk soluğa, " düzelttik."

    Çocuklar. En değerli varlıklarımız. Aziz Nesin bütün kazancını, hayatını adamıştır kimsesiz çocukların eğitimi için, barınmaları için. Bu şiirine de yansımıştır:

Öyle bir ağlasam

Öyle bir ağlasam çocuklar

Size hiç gözyaşı kalmasa.

Öyle bir aç kalsam

Öyle bir aç kalsam çocuklar

Size hiç açlık kalmasa.

Öyle bir ölsem

Öyle bir ölsem çocuklar

Size hiç ölüm kalmasa.

      ( 1956 yılında İtalya' da yapılan Uluslararası Gülmece Yarışması' nda Altın Palmiye' yi " Kazan Töreni " adlı öyküsüyle kazandı. Ertesi yıl aynı ödülü " Fil Hamdi " öyküsüyle ikinci kez kazandı. İlk ödülünü 1960 yılında devlet hazinesine bağışladı.)

                                                                                        Merhaba!

   

YÜZYILLIK YALNIZLIK

                                                                      GABRİEL GARCİA MARQUEZ
                                                    (d. 6 Mart 1927, Kolombiya- ö. 17 Nisan 2014. Meksika)


     "Ey insanlar! Sizlerden ne kadar da çok şey öğrenmişim. Tüm insanların, mutluluğun gerçekleri görmekte saklı olduğunu bilmeden, dağların zirvesinde yaşamak istediğini öğrendim"
                                                                                                      (Veda mektubundan)

   

                                                                                 UĞURLAR OLSUN!



                          "İnsan, bir kişilik mimarıdır; her gördüğüyle, her okuduğuyla kendisini yeniden yaratır."

                                                                                                                                  ADNAN BİNYAZAR

 ADNAN BİNYAZAR (d.7 Mart 1934, Diyarbakır) 14 yaşında başlayabildiği tahsil hayatına Dicle Köy Enstitüsü'nde devam etti.


                                                                                       Merhaba!

KÖY ENSTİTÜLERİ

       Haritanın güzelliğine bakar mısınız? Anadolu'nun her köşesine, ihtiyaca göre, planlı bir şekilde yerleştirilmiş, ülkemizin dünya uygarlığına armağanı "Köy Enstitüleri".  Bu harita bana Ahmed Arif'in dizelerini çağrıştırıyor: 

      Beşikler vermişim Nuh'a

      Salıncaklar, hamaklar,

      Havva Ana'n dünkü çocuk sayılır, 

      Anadolu'yum ben,

      Tanıyor musun?

       AHMED ARİF

     

  

      Şöyle diyor Yaşar Kemal Köy Enstitüleri hakkında:

  

     "Cumhuriyet dönemiyle birlikte kültürümüze, dilimize dönmeyi öğrendik. Halkevleri ve Köy Enstitüleri'nin kurulması bize yardım etti. Bugünkü yeryüzünün eğitim düzeni düzen değil. Böyle bir düzen olmamalı. Bugünkü eğitimle barış da olmaz. Hiroşima'ya atom bombası atılmasını imzalayan ABD başkanı da bu okullardan gelmiştir. Bu okullar zulüm okullarıdır. Köy Enstitüleri dünyadaki en iyi başlangıçlardan biriydi. İnsanlık bir gün mecbur olacak, tutacak bu düzeni. Bu, gelecekte dünyayı gerçek insanlığa kavuşturacak tek düzendir. Bugün milyonlarca insan, açlıktan, bakımsızlıktan ölüyor. Ne halt ederlerse etsinler bu böyle devam edemeyecek ya da insanlık sona erecek. Bir gün, 'Bir Türk yazar bunu söyledi' diyecekler, edebiyatım umurumda değil, namusum umurumda."

                                                             

                                                                                 YAŞAR KEMAL

       Köy Enstitüleri'nin mimarı İsmail Hakkı Tonguç'un şu sözleri enstitülerdeki eğitimin niteliği hakkında fikir veriyor:

      "Aydınları serbest okuma alışkanlığı kazanamayan toplumlarda, fikir hayatı canlanamaz. Toplumun en önemli işleri kanılarını saklayan, esen rüzgara göre fikir değiştiren kişilerin elinde kalır. Bu gibileri asla adam olamazlar."

                                                                            İSMAİL HAKKI TONGUÇ

      

       

       Eğitimci ve yazar Bahattin Fırtına tamamlıyor bu haklı sözleri:

     "Bu gibi nedenlerle Köy Enstitüleri'nde önem verilen bir uğraştı serbest okuma; aş, ekmek gibi doğal bir gereksinimdi kitap."


      Bedri Rahmi Eyüboğlu'nun Köy Enstitüleri ile ilgili anısıdır:

    "Okulun hayvanlarını barındıran ahırda bir çocuk gördüm. Gece nöbeti ona düşmüş. Elinde kitap vardı, dalmıştı. Shakespeare okuyordu. Okuduğunu nasıl kavradığını, ertesi gün oynadıkları piyeste gördük."

                                                                           BEDRİ RAHMİ EYÜBOĞLU

      Eğitimin önemini ve nasıl olması gerektiğini ise Fakir Baykurt'un "Şamar Oğlanları" kitabından okuyalım:

     "Eğitimi toplum ve ülkenin bütün sorunlarıyla bir arada, ekonomisi, politikası, savunması, sağlığı, maliyesi, madeni, petrolü, her şeyiyle yan yana düşünmek, onun amaçlarını, kurumlarını, plan ve programlarını toplum ve ülkenin temel sorunlarına bakarak düzenlemek gerekir.

      Ulusal eğitim, ulus gereksinmelerine cevap veren, ulusun kendi eğitimcileri eliyle düzenlenmiş, programları, kaynakları ve yönetimi yerli olan eğitimdir."

                                                                                  FAKİR BAYKURT

                                                                               

                       Sadece iki bakanlığın adının başında "milli" ibaresi vardır: "Milli" Eğitim, "Milli" Savunma!

                                                                                        Merhaba!

                                                                         

İNSAN VE AKIL

  Sovyetler Bilimler Akademisi'nin iki bilim işçisi   M. İlin ile  E Segal' in  " İnsan Nasıl İnsan Oldu" adlı ortak kitaplarında şöyle bir cümle vardır:

  " İnsan, aklını doğadan bir armağan olarak almamış, kendi emeğiyle kazanmıştır."

  

   Ludwig van Beethoven kendi emeğiyle kazandığını haykırmıştır:

   " Prens! Sizin asaletiniz doğuşunuzdaki tesadüfe bağlıdır. Oysa ben kişiliğimi kendim oluşturdum. Yeryüzünde yüzlerce prens var, daha binlercesi de geçecek ama bir tane Beethoven var."

                          " Gerçek mutluluk mal ve mülke sahip olmak değil, akıl ve erdeme sahip olmak ile mümkündür."

                                                                 

                                                                            

                                              

          

        

    Dünya nimetlerine boş vererek zenginliği parada, pulda değil de akılda, fikirde arayan Diyojen, dar bir sokakta süslü püslü, burnundan kıl aldırmaz bir zenginle karşılaşmış. Zengin; " Çekil kenara" demiş, " Ben bir serseriye yol vermem." Diyojen'in kenara çekilrken söylediği şu;" Ben veririm."

DİYOJEN

(d. M.Ö. 412 Sinop-Türkiye - ö. M.Ö. 323 Korint-Yunanistan)

                                      "İhtiyar akıl ihtiyarıdır. Saçın sakalın ağarması ile adam, adam olmaz."

                                                                                                       

                                                                          

                                                                                         MEVLANA

                            

                                                                                          Merhaba!

HAYATA DAİR

    

    "Hayat, mücadeleden ibarettir. Bundan dolayı hayatta yalnız iki şey vardır: Galip olmak ve mağlup olmamak"

                                                                            MUSTAFA KEMAL

      Tarık Dursun'un " Denizin Kanı" adlı romanında Şaban Reis şöyle der:

   "Dayanacağız. Sonuna kadar. Ahtapot dediğin hemencecik pes etmez. Bir kolunu kes, on kolu kalır, iki kolunu kes, dokuz. Bütün kollarını kesmeye ise, adamın gücü, kuvveti yetmez."

TARIK DURSUN K. ( d. 1931, İzmir) Yazar ve yayınevi yöneticisi.

     

        Berber Hüseyin. Mehmet Başaran' ın " Yüreğinin Sesi Zeytin Ülkesi" kitabındaki kahramanı. Şöyle diyor:

       " İlkçağdan beri olagelen işler bunlar. Suyun ödevi akmak, onlarınki de akarsuya kilit vurmaya çalışmak. Yüzyıllar geçmiş vurabilmişler mi? Öldürmüşler, yakmışlar, kapamışlar susturabilmişler mi? Dedelerinin, ağababalarının yapamadığını bunlar mı yapacak?"

   

      MEHMET BAŞARAN ( d. 1926 Ceylanköy- Lüleburgaz- Kırklareli) Şair, yazar. Kepirtepe Köy Enstitüsü' nü ve Hasanoğlu Yüksek Köy Enstitüsü' nü bitirdi. Askerliğini yaparken Yedeksubay Okulu' ndan çavuşa çıkarıldı.

ve cellat uyandı yatağında bir gece

tanrım dedi bu ne zor bilmece

öldükçe çoğalıyor adamlar

ben tükenmekteyim öldürdükçe

ATAOL BEHRAMOĞLU ( d. 1942 Çatalca- İstanbul) Şair, yazar, çevirmen. 1982'de Barış Derneği kurucu ve yöneticisi olarak tutuklandı. Cezaevinde bulunduğu sırada, Asya- Afrika Yazarlar Birliği Lotus Ödülü' nü kazandı.

Ağaçların meyve verebilmesi için çiçekler ölür.

( Çin atasözü )

Merhaba!

KÖYLÜLER

     
          Azgelişmişliğin Mekanizması adlı kitabında şöyle diyor J. M. Albertini:

      Az gelişmiş ülkelerin şehir ekonomileri, hayat biçimleri bakımından, ülkenin geri kalan kısmına yabancıdırlar. Batılılar, film, reklamcılık, eğitim ve yabancıların varlığı yoluyla, şehir halkı üzerinde egemenlik kurarlar. Şehir, geniş ölçüde "kültürsüzleşmiş" bir topluluktur.

    Sömürücü, yerli halkın, metropoldeki sömürgeci halka benzemesi amacıyla, eski anlayış ve kuruluşlara, yeni bir biçim vermeye çalışır.

                                          

        Albertini' nin dediklerini Gandhi' nin şu sözleri tamamlıyor:

     "İngiltere, Hindistan' ın kentlerini sömürdü. Hindistan' ın kentleri ise kırsal kesimini sömürdü. Köylerin kanı, kentlerin yapımında, harç niyetine kullanıldı."

       Yakup Kadri Karaosmanoğlu, " Yaban" ın ikinci baskısına yazdığı önsözde " köylünün sefaletinin sebebi, Türk aydını gene sensin! Anadolu halkının bir ruhu vardı; nüfuz edemedin. Bir kafası vardı; aydınlatamadın. Bir vücudu vardı; besleyemedin. Üstünde yaşadığı bir toprak vardı; işletemedin. Onu, hayvani duyguların, cehaletin, yoksulluğun ve kıtlığın elinde bıraktın. O, katı toprakla kuru göğün arasında bir yabani ot gibi bitti. Şimdi elinde orak, buraya hasada gelmişsin! Ne ektin ki, ne biçeceksin?" diye çıkışıyor.
       Haklı değil mi?

     
    

                                                                                      KÖYLÜLER

       

  

     Köylüleri iyi tanıyorum. Milli gelirden en az pay alanlar, okumasız yazmasız olanlardır, en çok kandırılanlardır. Unutulmuş, üstlerinden kağıt kalem geçmemiştir. Birer canlı müze, birer canlı türküdür onlar. Onların kullandıkları dil kısa, özdür, yılların cilasını taşırlar. Gelir düzeyleri düşüktür diye bazı kentsoylular onları basit ve önemsiz görebilirler. Onların duygularının da basit olduğunu sanabilirler. Değildirler. Çok güçlü, evrensel duygular taşırlar. Onların inceliği, giyimlerinde kuşamlarında değildir, dokudukları kilimlerin güzelliğinde, söyledikleri türkülerin tadındadır.

                                                                                    

                                                                                                    

                                                                                         OSMAN ŞAHİN

                                                        

                                                                 

       (Osman Şahin, 1940' ta Mersin'in Aslanköy Kasabası'nda doğdu. Dicle Köy Enstitüsü ile Gazi Eğitim Enstitüsü Beden Eğitimi Bölümü'nü bitirdi. Malatya, İzmit, İstanbul liselerinde beden eğitimi öğretmenliği yaptı. 12 Eylül darbesinden sonra sürgüne gönderilerek zorla emekli edildi. Bir roman eleştiri yazısı yüzünden 18 ay hapis yattı. Bir çok ödül alan öykülerinden 23' ü filme alındı. Filmler, yurt içi ve yurt dışı film festivallerinde Türk Sineması'na 35'ten fazla ödül kazandırdı.)



       "Ne zaman bir köy türküsü duysam şairliğimden utanırım" diyen Bedri Rahmi'nin dizeleri:

BÜYÜK ŞEHİRLERİ TAKDİM EDERİM

Sana büyük şehirlerden bahsedeceğim;

En büyük camiler orda kurulur

En küçük mezarlar orda kazılır

En kara yazılar orda dizilir

Yüksek minarelerde sela verilir

Civar hanelerde zina edilir 

Büyük şehirlerde yalan söylenir tosunum

Halbuki küçük köylerin 

Mezarlığı bile yoktur.

BEDRİ RAHMİ EYÜBOĞLU

                                                                                     

                                                                               

                        

   

                                                                                          Merhaba!

ŞİİRİN GÜCÜ

      " Şiir, zamanı geldiğinde suskunluğumuzun, tevekkülümüzün arkasında gizlenmiş dizeler ordusudur, söz gerillasıdır."
                                      EKREM ATAER 

       Veysel Çolak'ın bir yazısında okumuştum şiir hakkındaki görüşlerini:

    Şiirin insanı etkileyen, coşturan, heyecanlandıran, insana kendini adama bilinci yükleyen bir içeriği var. Bu, insanları inceltiyor. Şiir, giderek öteki insanı sevme gücüne dönüşüyor. Kendi için yaşadığı kadar, halkı için yaşama bilinci aktarıyor insanlara. En önemlisi, adanmayı öğretiyor.

     Bir de şiirin gücünü tanımlayan karşıt görüşler var. Örneğin Filistinli şair Fetva Tukan; Bu kadın şair, Filistin direnişini şiirleriyle beslemiş çok önemli bir şair. Dönemin İsrail Başbakanı Moşe Dayan, "Fetva Tukan'ın şiirleri, Filistinli on gerillaya bedeldir" derken şiirin gücünü ortaya koymuyor mu? Hitler'in sağ kolu Joseph Goebbels de bir konuşmasında şöyle diyor:" Bana kültürden, şiirden söz etmeyin; silahımı çekerim." Şiir ve kültürün karşısına silahı koyarak kurduğu eşitlik şairleri uyarıcı olmalı. Demek ki yazılan her şiir, silah kadar etkileyici olmalı.

VEYSEL ÇOLAK

                               İşte Nazım'ın en etkileyici şiirlerinden DAVET:

Dörtnala gelip Uzak Asya' dan

Akdeniz'e bir kısrak başı gibi uzanan

Bu memleket bizim!

Bilekler kan içinde, dişler kenetli, ayaklar çıplak

Ve ipek bir halıya benzeyen toprak

Bu cehennem, bu cennet bizim!

Kapansın el kapıları bir daha açılmasın

Yok edin insanın insana kulluğunu

Yaşamak bir ağaç gibi tek ve hür

Ve bir orman gibi kardeşçesine

Bu hasret bizim!

    

     Buradaki "yok edin insanın insana kulluğunu" dizesine benzer bir cümleyi, sanki daha önce okumuş gibi bir duygu vardı bende, sonunda hatırladım. Komünist Manifesto'da şöyle bir cümle var:

    "İnsanın insanı sömürmesini ortadan kaldırın, ulusların ulusları sömürmesini ortadan kaldıracaksınız"

   ' İnsanın insanı sömürmesini ortadan kaldırın'ın şiirde söylenişi elbette 'yok edin insana insanın kulluğunu' olacaktır.

     Şiirle bilim elele.

NAZIM HİKMET

Merhaba!