ÖLMEZ AĞACI

   "Doğada hiçbir şey kendisi için yaşamaz.

Nehirler kendi suyunu içemez.

Ağaçlar kendi meyvelerini yiyemez.

Güneş kendisi için ısıtmaz.

Ay kendisi için parlamaz.

Çiçekler kendileri için kokmaz.

Toprak kendisi için doğurmaz.

Rüzgâr kendisi için esmez.

Bulutlar kendi yağmurlarından ıslanmaz.

Doğanın anayasasında ilk madde şudur: Her şey birbiri için yaşar!"

Uzun yoldan gelmişsin

Azıcık bulut azıcık kuş

Otur ısınsın yüreğin

İçinde söz buz tutmuş

Kan kurumuş dudağında

Gece ıslak karanlık zor

Yürüyor tohuma toprak

Su yatağına yürüyor

Kaçak yolcusu dünyanın

Sürgünün kırılgan sesi

Denizin taşıdığı kum

Rüzgârın usul ezgisi

Uzun yoldan gelmişsin

Heybende kızıl güller

Ben kuşları oyalarım

Sen yağmuru tut yeter.

TOZAN ALKAN

MUZAFFER AKYOL
(Cumhuriyet Ağacı Ölmez Ağacı - 2011)








"Tüm dünya gün doğmuş gibi apaydınlık oldu.
Dağların karanlığı durdu,
gecenin karanlığı durdu.
Siz ışıktan kocaman,
karanlığa oyulmuş gibi kocaman,
dünya kadar bir ağaç gördünüz mü?
Işıktan kocaman bir ağaç!"

YAŞAR KEMAL
(Ortadirek - Dağın Öte Yüzü-1)











Yeni yeni anlıyorum,
Her şey şu gecelerin içinde oluyor,
Aydınlığa her şey hazır çıkıyor,
Su geceleyin yürüyor dikkat ettim
Geceleyin biz uyurken ağaçlara.

Hiç unutmam bir gün geç vakit,
Tam benim geçtiğim zamana rastlamıştı
Büyüme saati bir ormanın,
Şöyle iyice dinlesem sanırım artık
Bütün ormanları büyürken duyarım.

Beni beklemişler kardeşçiğim,
Beni bu ağaçlar, nehirler, gökyüzü,
Geleyim anlatayım diye bir gün kendilerini,
Bir kere girdikten sonra şiirlerime,
Bilmişler bir daha ölmeyeceklerini...

İLHAN BERK
(Fotoğraf: ARA GÜLER-1981)

   "Gerçek edebiyat hayata başkalarının gözüyle bakabilmeyi sağlar. Paranın gözüyle değil, insanın, hayvanın, doğanın; kadının, çocuğun, denizin, toprağın, ağacın, suyun gözüyle..." 

FEYZA HEPÇİLİNGİRLER

(Söyleşi: GAMZE AKDEMİR - Cumhuriyet Kitap)

   "İnsan olmak için , insanın taşıması gereken insani özelliklere sahip olmak gerekir. Vicdan sahibi olacaksın, hayat ufkun olacak. Doğaya taparcasına bağlı olacaksın. Emeğin safında duracaksın, savunmasız canlıların, çocukların, dalın, çiçeğin, böceğin, çekirdeğin, baharın, suyun, havanın, derenin, sakanın, serçenin safında duracaksın. Bu duruş sessiz değil, uğrunda dövüşme ruhu taşımalı." 

NİHAT BEHRAM

Merhaba!

ŞİİR DENİZDİR!

Şiir yazmak kutsal bir şeydir.

Diğer taraftan da sokak işidir, serseriliktir.

Yüce ve serseri.

Şiir hatırladıklarımızdır.

HAYDAR ERGÜLEN

***

ağzının kenarında biraz Samatya kalmış

deyip siliyor annem camları

sırtlarken çınlıyor kulaklarım sur

çizip boyarken ahşap

evlerde uyku yarım perdeler tastamam

kaplıyor hayatı kapıdan geçen eskici

iki büyük leğen eder

deyip değiştiriyor annem geceyi.

MAHİR KARAYAZI

***

   Zaman gece yarısını çoktan geçmiş, tepemizdeki topalak ay, karşı kıyıdaki Rumelihisarı'nın üzerine yaklaşmaya başlamıştı. 

(Güz başlar, dolunayın mehtabı da Delisu'nun üzerini bir cibinlik gibi örtmeye başlar.)

   "Bu gece şairliğim tuttu reisim."

   Reis yüzüme boş gözlerle baktı. "Sırası mı, nereden çıktı şimdi bu?" der gibiydi bu bakış.

   "Öylesine konuşuyorum işte!" diyerek boynumu büktüm.

   Reis üzüldüğümü sandı.

   "Sen şiir yazıyor musun?"

   "Eh işte, arada sırada karalıyorum."

   "Anladığımdan değil de... Ezberinde varsa okur musun?"

   Söylediği bu son kelimelerdeki ses tonu, gönlümü almanın bahanesiydi.

   "Peki!" dedim, "geçen gün yazdığım ezberimde..."

   "Tamam, oku işte ve daha fazla kafa ütüleme!" Bu kez sesi sertti.

   "Tamam, okuyorum:

Sarhoşum Hisar biliyor musun?

Kafamın içi bihisar olmuş,

Ben belki de şairim.

Bir gülümserim, dağılır bulutlar,

Deniz değişir.

Karadeniz, Marmara,

Ege, Akdeniz,

Hepsi birbirine karışır."

   Reis yüzüme aval şaşkın bakıyordu. Bir şey anlamadığı aşikârdı.

(Söylenildiği zaman, anlaşılamayan sözlere şiir deniliyor Reisim.)

   Şiir okunmuştu ya, suskunluk oldu!

   Coşmuştum bir yol ve iri laflar etmiştim, şiirle karışık, denize dair. Reis manidar baktı bana.

  "Burası ırmak kardeşim! Boğaziçi ırmağı... Burada deli deli akar su. Delisu'dur Boğaz. Bunu böyle bil ve böyle davran ona."

   "İyi de ne yapayım?"

   "Ne mi yapacaksın? Bunu da bana mı soruyorsun?"

   "Evet!"

   "Peki söyleyeyim sana. Kulağını aç da dinle. İyi belle dediklerimi.

   Avcunun içini bilmesen de olur ama Boğaz'ın huyunu, suyunu ve balıklarını çok iyi bileceksin. Balıklar denizlerin ahalileridir. İçini, dışını, dibini karış karış, yosun yosun, midye midye bileceksin...

   Rüzgârını da bileceksin. Çıkmışsa hangisidir, çıkmamışsa hangisi çıkacaktır ki ketenpereye gelmeyesin sularda!

  Akıntının artmışını, artacağını, anafora yakalanmamayı, oltacıların, ağcıların hangi balıkları av verdiğini pek iyi bildiği gibi sen de gelincik sepetleri nereye fundalanır, onu pek iyi bileceksin...

  En çok kürek çekmeyi seveceksin. Iskarmoz meşini yağlanmamış kürekten nefret edeceksin. Küfredeceksin karadaki sandalın altındaki feleklere. Ve omurlarının altından suların eksik olmaması için dua edeceksin sandalına.

   Küreğe geçtin mi tasalarını unutmalısın, kendini bularak neşeni yerine getirip ritmini bulmalısın. Küreklerin batıp çıkacağı ânı bil ve kayığın burnunu pürüzsüz bir çizgi yap ki Boğaz'ı bir tüccar makasının ipek atlası yardığı gibi yar, geç git...

   Velhasılıkelam, sandalınla giderken onun üzerinde, dünyayı yanından geçir...

   Ver bana şimdi sevdalı bir çift kürek, gör bak nasıl gidiyorum onun suyunda...

   Anladın mı şimdi ne yapacağını, andavallı!"

   İşte! Gerçek şiir Reis'in söyledikleri olmalıydı.

(Reis şairmiş de haberim yokmuş!)

   Gözlerine baktım. Deniz gibiydi. 

VECDİ ÇIRACIOĞLU

(Son Voli)

***

denizi düşünürdüm zerdali ağacının altında,

dergilerde resmini gördüğüm denizi.

ikindi nasıl sarmalardı o büyük suyu?

ya okyanusu?

sökün ederdi sorular

okuduğum sözcüklerden süzülerek:

denizin tuzu nereden gelir,

gözyaşlarından mı denizkızlarının?

yakamoz

anıları mıdır balıkların?

ÜLKÜ TAMER

"Şiir her sabah kalkar, kelimelerini tarar, yola çıkar, işe gider.

Yokluğu bir şeyi değiştirmese de ondan kalan boşluğu hüzün doldurur."

***

   "Bir şiirin içinden bakmak dünyaya" neyi değiştirir?

   Bakış açımızı değiştirdiğimizde dünyayı yorumlama ve anlama biçimimiz de değişir. Şiir yaşantısı bir insanın dünyasını zenginleştiren ve güzelleştiren bir yapıya sahiptir. Bugün insanlığın karşılaştığı birçok sorun dünyanın ve hayatın yanlış yorumlanması sonucunda ortaya çıkmaktadır. Hayatında en az bir şiiri gerçekten okumuş ve hissetmiş bir kişinin başka bir insana veya başka bir canlıya zarar vermeyi aklının ucundan bile geçiremeyeceğini düşünüyorum. Bu da çok şeyi değiştirir. Şiirin estetik boyutu, kelimelerle yarattığı sihirli atmosfer, Herbert Marcuse'ün "Tek Boyutlu İnsan" kitabında eleştirdiği modern bireyin içinde bulunduğu anlam kaybını ortadan kolaylıkla kaldırabilir. Geçenlerde vapurda yanıma bir anne ile küçük çocuğu oturdu. Çocuk çok geçmeden cebinden son model büyük ekranlı bir cep telefonu çıkardı ve küçük parmaklarından beklenmeyen bir maharetle dokunmatik ekranı bazen dikey bazen yatay tutarak kullanmaya başladı. Derken ekranda ağır makineli bir tüfek belirdi. Çocuk bu sanal silahla sanal insanları vurmaya başladı. Annesi hiç oralı değildi. "Kötü bir oyun oynuyorsun," dedim. Çocuk başını ekrandan kaldırmadan "Görev gereği," dedi iki kere, "Görev gereği! Belli ki yaptığı işe şartlanmıştı. Annesi hiç ilgilenmiyordu. Canım sıkıldı. Vapurun camından dışarı baktım. Manzara insana huzur veriyordu. Güneş batmak üzereydi. Martılar o solgun kızıllıkta uzak bir gezegenden gelen uzay kuşları gibi süzülüyorlardı. Denizin mavisi göğün laciverdiyle takım elbise olmuştu sanki. Uzaklarda adaları aradı gözlerim. "Adalar!" dedim birdenbire çocuğa dönerek yüksek sesle: "Bak birazdan adalar görünecek!" Bunun üzerine başını ekrandan ilk kez kaldıran çocuk yüzüme dik dik baktı. Sonra sanal silahıyla sanal insanları öldürmeye devam etti... O çocuk şiir okuyor olsaydı ne demek istediğimi anlardı. Şiirin toplumsal işlevi işte tam da burada başlıyor. Her şey aslında yanı başımızda olup bitiyor. Ve müdahale etmek için hiçbir zaman geç değil. Toplumsal şiddeti kaynağında kurutmak bir demet şiirle mümkün... 

           

VOLKAN HACIOĞLU

(Söyleşi ve fotoğraf: KADİR İNCESU - BİRGün Gazetesi) 

***

İnsanı kinden, nefretten, hırstan, öç alma duygularından kurtaracak,

edebiyattan ve genel olarak sanattan başka nasıl bir sihirli güç olabilir ki?"

FEYZA HEPÇİLİNGİRLER

***

İllüstrasyon: ALIREZA DARVISH









Merhaba!

ANADOLU' YU ANLAMAK

TERCAN

Mamahatun Türbesi iki katlı

Alt katta yılan parlar

Bir at kişner sümbüli

Kamyonları ala boyar

Rüzgar

Az ötedeki

Eski kervansarayı

Eleştirir durur

İhtiyar adamla çocuk

Ordadırlar

Hiç konuşmazlar

Çömelmiştir ihtiyar

Bir olanak gibi

Sıkmıştır avucunu

Çocuğunsa

- Göz göze gelebilirseniz -

İpi kopmuş bir uçurtma

Hızla uzaklaşır bakışlarından.

CEMAL SÜREYA

(Fotoğraf: ARA GÜLER)

   Gençlerimiz üzerinde, hiç değilse büyükçe bir bölümünün üzerinde kültür olarak yalnızca popüler kültürün etkisi var. Kendilerini yetiştirmiş olanlar bu bilinci kendi çabalarıyla kazanmış durumdalar. Yoksa biz çocuklarımızda ve gençlerimizde kendi kültürlerini hiçbir komplekse kapılmadan benimseme isteği uyandıramıyoruz. Ne türkü biliyorlar ne Dadaloğlu'nu ne Itri'yi tanıyorlar. Dolayısıyla geleneğin içinden yaşatılacak olanı seçme ve yaşatma isteği duymadıkları gibi, kendilerini her an başka bir kültüre kapılanacak köksüz bireyler olarak hissediyorlar ve olanak buldukları ilk anda da bunu yapıyorlar zaten. 

FEYZA HEPÇİLİNGİRLER

(Söyleşi: GAMZE AKDEMİR - Cumhuriyet Kitap) 

    Özellikle 1. Dünya ve Çanakkale Savaşı sırasında ülkenin tıp eğitimi veren tek kurumu Mekteb-i Tıbbiye-i Adliye-i Şahane, hocalarını, öğrencilerini cepheye yolluyor, eğitime ara vermek zorunda kalıyor, binası ise tamamen hastaneye dönüşüyordu.

   Sadece cephede savaşmakla kalmıyor, savaş olmadığında ya da geride kalan kıdemsiz tıbbiyeliler, direnişte bizzat çalışıyorlardı.

  Ülkede herkes askerdir, eli silah tutan tüm erkekler savaştadır. Gerçek kurumsal düzeyde tek hastane vardır, ülkenin her yanındaki cephelerde tüm hekimler subaydır, askerdir.

   Yaralılar iyileştirilir, komutan hastalarını, askerlerini dolaşır. Hastanede, kışlada, revirde, cephede çadırda, savaşta. Tabip subay, iyileşenleri, tekrar silah tutabilecekleri savaşa, taburuna yollar, "taburcu" eder.

   Başka hiçbir milletin, ülkenin hastanesinde, hastalar iyileştiklerinde "taburuna yollanmaz, taburcu " edilmez...

  (Opr. Dr. METEHAN KILIÇ - eskisehirekspres.net)

   "İki Mustafa Kemal vardır. Biri karşınızda oturan ben; et ve kemik, fani Mustafa Kemal... İkinci bir Mustafa Kemal var; onu 'ben' kelimesiyle ifade edemem. O, ben değil, bizdir. O, burada oturan sizler, memleketin her köşesinde yeni fikir, yeni hayat ve yeni mefkure için uğraşan aydın ve mücahit bir zümredir. Ben, onların rüyasını temsil ediyorum. Benim teşebbüs ettiklerim, onların hasret duyduklarını tatmin içindir. O Mustafa Kemal bütün bir aydın ve mücahit zümrenin temsilcisidir. Fani olmayan, yaşaması ve muvaffak olması mukadder olan Mustafa Kemal odur." (Atatürk'ün Bütün Eserleri, c.17, s.255)

"Geçmişini bilmeden kurulan bir gelecekte, neyin eksik kaldığını kim bilebilir?"

FİLİZ ÖZDEM

(Peki Şimdi Nereye?)

Annelerin ninnilerinden

spikerin okuduğu habere kadar,

yürekte, kitapta ve sokakta yenebilmek yalanı,

anlamak, sevgilim, o, bir müthiş bahtiyarlık,

anlamak gideni ve gelmekte olanı.

NÂZIM HİKMET

Merhaba!